Zwrot podatku to dla wielu osób okazja na podreperowanie domowego budżetu. Niestety, w przypadku osób zadłużonych, może on zostać zajęty przez komornika. Wątpliwości i pytania o to, czy komornik zabiera cały zwrot podatku, są coraz częstsze. Przepisy prawa są w tej kwestii jednoznaczne – ale sytuacja nie zawsze jest prosta.
Czy komornik może zabrać cały zwrot podatku?
Tak, komornik ma prawo zająć cały zwrot podatku, jeśli wysokość długu jest równa lub wyższa niż kwota nadpłaty. Zgodnie z art. 902² Kodeksu postępowania cywilnego, zajęcie obejmuje wszelkie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, zarówno te istniejące w chwili zajęcia, jak i powstałe później. Oznacza to, że komornik może sięgnąć także po zwroty podatku, które dopiero pojawią się w przyszłości.
Jeśli kwota zwrotu jest wyższa niż wysokość zadłużenia, komornik ma obowiązek zwrócić nadwyżkę bezpośrednio dłużnikowi. Nie może on zatrzymać więcej pieniędzy, niż wynosi dług oraz koszty egzekucyjne. W praktyce oznacza to, że zwrot podatku zostanie pomniejszony tylko o rzeczywistą wysokość należności.
Komornik nie może zająć więcej niż wynosi kwota zadłużenia – każda nadwyżka musi wrócić do podatnika.
Czy obowiązuje kwota wolna od zajęcia?
W przypadku zajęcia z wynagrodzenia lub konta bankowego obowiązuje tzw. kwota wolna od potrąceń. Jednak w przypadku zwrotu podatku nie ma kwoty wolnej od zajęcia. Oznacza to, że komornik może zająć całą kwotę zwrotu, bez względu na jej wysokość.
Warto jednak dodać, że w przypadku innych form dochodu, takich jak wynagrodzenie za pracę, obowiązuje kwota wolna równa minimalnemu wynagrodzeniu, które w 2026 roku wynosić będzie 4 300 zł brutto od lipca.
Czy ulga na dziecko podlega zajęciu?
Jednym z bardziej kontrowersyjnych zagadnień jest możliwość zajęcia przez komornika zwrotu podatku wynikającego z ulgi na dziecko. Choć wiele osób sądzi, że ulga ta jest chroniona, rzeczywistość wygląda inaczej. Przepisy są jednoznaczne – komornik może zająć nawet środki wynikające z ulgi prorodzinnej.
Dzieje się tak dlatego, że ulga ta przysługuje podatnikowi, a nie dziecku. W praktyce oznacza to, że jeśli rodzic ma długi, zwrot z tytułu ulgi na dzieci również może zostać przekazany komornikowi. Nie ma tu znaczenia, że pieniądze te miały wspierać wychowanie dzieci.
Wspólne rozliczenie małżonków a zajęcie komornicze
Jeszcze bardziej skomplikowana sytuacja dotyczy wspólnego rozliczenia podatkowego małżonków. Zgodnie z art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej, małżonkowie odpowiadają solidarnie za zobowiązania podatkowe, a także mają wspólną wierzytelność z tytułu nadpłaty podatku.
Oznacza to, że jeśli jeden z małżonków jest zadłużony, komornik ma prawo zająć wspólny zwrot podatku, nawet jeśli dług dotyczy tylko jednej osoby. W takiej sytuacji warto rozważyć osobne rozliczenie PIT, co może uchronić część środków przed zajęciem.
Jak sprawdzić, czy komornik zajął zwrot podatku?
Wielu podatników dowiaduje się o zajęciu zwrotu dopiero wtedy, gdy pieniądze nie trafiają na konto. Komornik ma obowiązek poinformować o zajęciu, ale może się zdarzyć, że zawiadomienie nie dotrze z różnych powodów – np. błędnego adresu.
Dlatego warto samodzielnie sprawdzić status zwrotu. Można to zrobić na kilka sposobów:
- logując się do e-Urzędu Skarbowego, gdzie widoczne są informacje o statusie zwrotu, jego wysokości oraz ewentualnym zajęciu,
- kontaktując się bezpośrednio z właściwym Urzędem Skarbowym i pytając o przyczynę braku przelewu,
- odbierając przesyłkę listowną od komornika z informacją o zajęciu wierzytelności.
Informacja o zajęciu zawiera m.in. datę jego dokonania, wysokość zablokowanej kwoty oraz dane komornika prowadzącego sprawę.
Jak uniknąć zajęcia zwrotu podatku przez komornika?
Choć prawo daje komornikowi szerokie możliwości działania, dłużnik nie jest całkowicie bezbronny. Istnieje kilka sposobów, które mogą pomóc zabezpieczyć środki z nadpłaty podatku, zanim trafią one na konto komornika.
Negocjacje z wierzycielem
Jednym z najskuteczniejszych rozwiązań jest zawarcie ugody z wierzycielem. Wierzyciel może zgodzić się na:
- rozłożenie długu na raty,
- odroczenie terminu spłaty,
- częściowe lub całkowite umorzenie należności.
Ugodę można zawrzeć nawet w trakcie trwania egzekucji. Jeśli ugoda zostanie wykonana, komornik ma obowiązek zakończyć postępowanie egzekucyjne.
Podważenie tytułu wykonawczego
W niektórych przypadkach możliwe jest zakwestionowanie tytułu wykonawczego. Jeśli np. dłużnik nie został prawidłowo poinformowany o toczącym się postępowaniu lub nie odebrał korespondencji z sądu, może złożyć:
- wniosek o przywrócenie terminu,
- zarzuty do nakazu zapłaty,
- powództwo przeciwegzekucyjne.
To skomplikowane procedury, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem. Nieprawidłowości formalne mogą skutkować uchyleniem egzekucji.
Osobne rozliczenie PIT przez małżonków
W przypadku gdy dług dotyczy tylko jednego z małżonków, warto rozważyć osobne złożenie deklaracji PIT. Dzięki temu zwrot podatku przypadający osobie niezadłużonej nie zostanie zajęty. Wspólne rozliczenie może bowiem spowodować, że cały zwrot zostanie przekazany komornikowi.
Jak długo obowiązuje zajęcie komornicze w urzędzie skarbowym?
Do niedawna zajęcie komornicze w urzędzie skarbowym było ważne przez jeden rok. Jednak od 1 września 2022 r. przepisy uległy zmianie. Obecnie zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu podatku obowiązuje bezterminowo, aż do momentu jego uchylenia przez komornika.
To oznacza, że komornik nie musi co roku ponawiać wniosku o zajęcie. Wystarczy jedno skuteczne wezwanie, by urząd skarbowy przez wiele lat przekazywał nadpłaty na poczet długu.
Co zrobić, gdy komornik zajmie zwrot podatku?
Jeśli komornik już zajął zwrot podatku, można podjąć kilka działań, aby ograniczyć skutki tego zajęcia. Pierwszym krokiem powinna być weryfikacja prawidłowości zajęcia oraz wysokości przekazanej kwoty.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, dłużnik może:
- złożyć skargę na czynności komornika,
- zaskarżyć tytuł wykonawczy, jeśli nie został prawidłowo doręczony,
- zwrócić się o zwrot nadwyżki, jeśli została pobrana ponad wysokość długu.
Warto również pamiętać, że jeżeli dłużnik nie widnieje w Centralnym Rejestrze Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników, zajęcie zwrotu podatku nie wywołuje skutków prawnych.
Zajęcie zwrotu podatku przez komornika może trwać latami, nawet jeśli dotyczy tylko jednego z małżonków. Wspólne rozliczenie nie chroni przed egzekucją.
Jakie kwoty mogą zostać zajęte?
Komornik może zająć środki tylko do wysokości zadłużenia. Nadpłata podatku zostanie przekazana na konto kancelarii komorniczej lub do depozytu Skarbu Państwa. Jeśli kwota zwrotu przekracza zobowiązanie, reszta musi wrócić do podatnika.
W przypadku zbiegu egzekucji – np. gdy kilka organów prowadzi jednocześnie postępowanie – środki zostaną przekazane temu, kto pierwszy dokonał zajęcia. Jeśli ustalenie pierwszeństwa nie jest możliwe, środki trafiają do organu egzekucyjnego dochodzącego wyższej należności.
Czy komornik może zająć zwrot podatku z zagranicy?
Polski komornik nie ma możliwości prowadzenia egzekucji poza granicami Polski. Oznacza to, że jeśli zwrot podatku trafia na zagraniczne konto, komornik nie ma do niego dostępu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy podatnik przebywając za granicą, nadal posiada konto bankowe w Polsce – wtedy komornik może zająć środki wpływające na to konto.
W praktyce oznacza to, że prowadzenie konta w zagranicznym banku może uchronić środki przed egzekucją, ale tylko w granicach obowiązującego prawa i tylko w przypadku braku powiązań z polskim systemem bankowym.
Co warto zapamietać?:
- Komornik może zająć cały zwrot podatku, jeśli dług jest równy lub wyższy niż kwota nadpłaty, zgodnie z art. 902² Kodeksu postępowania cywilnego.
- Nie ma kwoty wolnej od zajęcia w przypadku zwrotu podatku; komornik może zająć całą kwotę, niezależnie od jej wysokości.
- Zwrot podatku z ulgi na dziecko również może być zajęty przez komornika, ponieważ ulga przysługuje podatnikowi, a nie dziecku.
- Wspólne rozliczenie małżonków może skutkować zajęciem całego zwrotu podatku, dlatego warto rozważyć osobne rozliczenie, jeśli tylko jeden z małżonków jest zadłużony.
- Od 1 września 2022 r. zajęcie zwrotu podatku przez komornika obowiązuje bezterminowo, co oznacza, że nie trzeba co roku odnawiać wniosku o zajęcie.
