Rok 2026 przynosi fundamentalną zmianę w filozofii karania polskich kierowców. Ustawodawca, reagując na tragiczne zdarzenia na drogach szybkiego ruchu i w miastach, zdecydował się na drastyczne zaostrzenie przepisów. Proponowane zmiany wprowadzają nowe typy przestępstw, ale czy słusznie? – wskazuje adw. Arkadiusz Szymański wspólnik z kancelarii Zemła Szymański Adwokaci sp. j.
Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie do Kodeksu karnego nowych typów przestępstw, które pozwalają karać kierowców za samą brawurę, nie czekając na tragedię. To, co przez lata było jedynie mandatem, dziś staje się realną perspektywą więzienia.
Przed wejściem w życie nowelizacji, zachowania takie jak ekstremalna prędkość, drift czy udział w nielegalnych wyścigach były rozliczane głównie na podstawie Kodeksu wykroczeń. Sprawcy płacili grzywny, ale w świetle prawa pozostawali osobami niekaranymi za przestępstwo – zauważa adw. Karolina Machnicka z kancelarii Zemła Szymański Adwokaci sp. j.
W odniesieniu do przekroczenia prędkości najczęściej miał zastosowanie art. 92a § 1 Kodeksu wykroczeń (przekroczenie prędkości), który przewidywał jedynie karę grzywny.
Art. 92a § 1 Kodeksu wykroczeń – Kto, prowadząc pojazd, nie stosuje się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym, podlega karze grzywny.
Z kolei do szeroko pojętej brawury i wyścigów zazwyczaj miał zastosowanie art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń (zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu lądowym) lub art. 97 Kodeksu wykroczeń (naruszenie przepisów o bezpieczeństwie lub porządku w ruchu drogowym).
Art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń – Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podlega karze grzywny.
Art. 97 Kodeksu wykroczeń – Uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, a także właściciel lub posiadacz pojazdu, który wykracza przeciwko innym przepisom ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym lub przepisom wydanym na jej podstawie, podlega karze grzywny do 3000 złotych albo karze nagany.
Co się zmienia 29 stycznia 2026 r.?
Kluczowa zmiana polega na przeniesieniu najcięższych naruszeń z obszaru wykroczeń bezpośrednio do Kodeksu karnego – zauważa mec. Machnicka.
W świetle zmian wprowadzone zostają nowe przepisy w Kodeksie karnym:
Art. 178c k.k. § 1. Kto w ruchu lądowym:
1) organizuje lub prowadzi nielegalny wyścig pojazdów mechanicznych,
2) jako prowadzący pojazd mechaniczny uczestniczy w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 178d k.k. – Kto prowadzi pojazd mechaniczny rażąco przekraczając prędkość oraz rażąco naruszając inne zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i przez to naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego w art. 156 § 1 lub w art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Nowelizacja przesuwa granicę odpowiedzialności. Kierowca drastycznie łamiący przepisy nie ryzykuje już tylko uszczupleniem portfela, ale wpisem do Krajowego Rejestru Karnego (KRK), co niesie za sobą skutki zawodowe i społeczne.
Odnosząc się do „rażącego naruszenia” należy wskazać, że brak jest sztywnych progów prędkości w przepisie, co oznacza, że sądy będą każdorazowo oceniać, czy dany styl jazdy (np. znaczna prędkość w połączeniu z gęstym ruchem) stanowił bezpośrednie niebezpieczeństwo. To kładzie większy nacisk na materiał dowodowy z nagrań policyjnych i monitoringów.
Warto dodać, że skazanie na podstawie nowych przepisów otwiera sądowi drogę do orzekania zakazu prowadzenia pojazdów, który przy przestępstwach drogowych staje się standardem, a nie wyjątkiem.
To nie koniec konsekwencji, albowiem skazanie z art. 178c k.k. lub art. 178d k.k. otwiera drogę do przepisów o przepadku mienia tj. art. 44b k.k. (który również jest przedmiotem zmian).
Ustawodawca wprowadzając nowe przepisy nie zapomniał także o zmianie art. 43a § 2 k.k., który w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone art. 178c § 1 k.k. oraz art. 178d k.k. nakłada na sąd obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych.
W dobie powszechnego monitoringu i kamer w każdym telefonie wykazanie „rażącego naruszenia” jest dla prokuratora prostsze niż kiedykolwiek. Jeśli Twoja sprawa trafi na grunt Kodeksu karnego, nie walczysz już o punkty, ale o swój majątek i czystą kartotekę!
Artykuł sponsorowany
