Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa przewiduje m.in.:

– zmianę sposobu wyboru sędziów do KRS – wybierać mają posłowie spośród zgłoszonych przez siebie kandydatów,

– utworzenie dwóch zgromadzeń KRS, dla ważności uchwał w sprawie nominacji sędziowskich konieczna będzie zgoda dwóch zgromadzeń,

– w zgromadzeniu „Pierwszym” KRS większość (7 na 10 członków) będą mieli politycy (posłowie, senatorowie, minister sprawiedliwości),

– skrócenie kadencji obecnych sędziów – członków KRS (ich mandaty wygasnąć maja 90 dni od momentu wejścia w życie ustawy),

– przedstawienie Prezydentowi RP do wyboru co najmniej dwóch kandydatów na stanowisko sędziowskie,

– tylko 14–dniowe vacatio legis ustawy.

  • Apel
    Apel Rzecznika Praw Obywatelskich do Prezydenta
    Ustawa nie powinna zostać uchwalone w obecnym kształcie. Ich podpisanie przez Pana Prezydenta skutkować będzie podporządkowaniem sądów władzy politycznej. Tym samym, poprzez osłabienie niezależności władzy sądowniczej doprowadzą one do ograniczenia prawa każdego człowieka do sądu i rzetelnego procesu

    Zwracam się z prośbą o skorzystanie z możliwości przekazania ustawy Sejmowi do ponownego rozpatrzenia.

    Pełen tekst apelu poniżej.
  • Apel
    Apel Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego do Prezydenta
    Przyjęte przez parlament ustawy o Sądzie Najwyższym, Krajowej Radzie Sądownictwa oraz o ustroju sądów powszechnych podważają
    zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziowskiej.

    Ponadto ustawy te zostały przyjęte w sposób naruszający elementarne zasady poprawnej legislacji, procedury parlamentarne oraz dobre obyczaje polityczne.

    Dlatego zwracamy się do Pana o powstrzymanie wejścia w życie ustaw i skierowanie ich do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Decyzja ta może być także przyczynkiem do podjęcia rzetelnych i merytorycznych prac nad reformą wymiaru sprawiedliwości w przyszłości
  • Stanowisko
    Stanowsko Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego
    W intencji ustrojodawcy Konstytucja miała zapobiegać upolitycznieniu jej rozstrzygnięć. Tymczasem ustawa zakłada, że organy państwa, przed których nadmierną ingerencją KRS miał sędziów chronić, w znacznej części przejmą kontrolę nad KRS.

    Po raz kolejny zmiany organizacji oraz sposobu wykonywania kompetencji przez organ konstytucyjny są dokonywane ustawą zwykłą z naruszeniem norm konstytucyjnych oraz wbrew wartościom, które ustawa zasadnicza statuuje i chroni.

    Pełen tekst stanowiska poniżej.
  • Apel
    Apel Klubu Inteligencji Katolickiej do Prezydenta o zawetowanie ustaw zw. z sądownictwem
    Uchwalone już ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i reformie ustroju sądów powszechnych oraz procedowany projekt ustawy o Sądzie Najwyższym zaprzeczają wartościom, które przyświecały twórcom wolnej Polski (w tym m.in. śp. prezydentowi RP Lechowi Kaczyńskiemu) i rodzą wielkie zagrożenie dla realizacji praw człowieka i obywatela oraz demokracji w Polsce.

    Na zdecydowaną krytykę zasługuje także sposób wprowadzania wspomnianych ustaw, w ramach którego zmiany o fundamentalnym znaczeniu, wpływające bezpośrednio na ustrój Państwa Polskiego, wprowadzane są w błyskawicznym tempie, w trybie projektów poselskich, bez konsultacji, wbrew opiniom zdecydowanej większości ekspertów, podważając praktykę przyjętą w państwach demokratycznych.

    Pełen tekst apelu poniżej.
  • Stanowisko
    Stanowisko Stowarzyszenia Prokuratorów „Lex super omnia”
    Nowe rozwiązania w sposób jednoznaczny naruszają prawo obywateli do sądu i rzetelnego procesu.

    Tymczasem zmiany wprowadzone wskazanymi powyżej aktami prawnymi – związane między innymi z uzależnieniem od władzy wykonawczej Krajowej Rady Sądownictwa, upolitycznieniem trybu powoływania sędziów, czy też wprowadzeniem systemu podporządkowywania Ministrowi Sprawiedliwości prezesów sądów – stanowią ewidentny przejaw naruszania standardów demokratycznego państwa prawnego. Budują przy tym niezwykle silną pozycję polityka – Ministra Sprawiedliwości i zarazem Prokuratora Generalnego, który odtąd będzie dysponował wieloma instrumentami umożliwiającymi wpływanie na pracę sądów oraz sędziów.

    Pełen tekst stanowiska poniżej.
  • Stanowisko
    Analiza Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR)
    Propozycje zawarte w ustawie o KRS prowadzą do podporządkowania tego organu władzom politycznym, co pozwoli im wskazywać kandydatów na sędziów, i tym samym obsadzać stanowiska w sądach.

    Wybór sędziowskiej części Rady przez większość rządzącą i skrócenie kadencji obecnych członków KRS są niezgodne z jednoznacznie brzmiącymi przepisami Konstytucji.

    Pełen tekst analizy poniżej.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i innych ustaw (druk sejmowy nr 1423)

Pobierz tekst projektu z 23 stycznia 2017 r.

Pobierz tekst projektu z 22 lutego 2017 r.

  • Stanowisko
    Opinia Amnesty International w przedmiocie zagrożenia niezależności sądów i niezawisłości sędziów
    Przyjęte oraz projektowane zmiany są niezgodne z prawem i standardami międzynarodowymi. Skutkiem naruszenia prawa do sądu może być także zainicjowanie postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Stanowisko
    Stanowisko Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego
    Podsumowując powyżej dokonane ustalenia, należy stwierdzić, że obydwa poddane analizie projekty zawierają wiele przepisów albo explicite niekonstytucyjnych, albo budzących poważne wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją.

    Nowe rozwiązania doprowadzą do upolitycznienia organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
  • Stanowisko
    Uchwała Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego
    Wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec projektów ustaw dotyczących sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

    Zamiast podjęcia dyskusji o potrzebie i kierunku reformy sądownictwa, przedstawione propozycje ograniczają się niemal wyłącznie do umożliwienia zmian kadrowych, służących podporządkowaniu sądów politykom.

    Pełen tekst stanowiska poniżej.
  • Opinia
    Opinia Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR)
    Zakładane zmiany zagrażają prawu dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu. Skutkiem uchwalenia ustawy w proponowanym brzmieniu będzie zwiększenie wpływu rządzących polityków na sędziów, a więc stan nie do pogodzenia z wartościami leżącymi u podstaw państwa prawa.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Stanowisko
    Stanowisko Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w sprawie projektowanych zmian ustawowych dotyczących władzy sądowniczej
    Wbrew Konstytucji projekt ustawy pozbawia środowisko sędziowskie wpływu na wybór jego przedstawicieli do składu KRS.

    Ponadto nowy sposób wyboru sędziów do składu KRS nie będzie gwarantował temu organowi niezależności niezbędnej do realizacji jego podstawowej funkcji wskazanej w art. 186 Konstytucji.

    Pełen tekst stanowiska poniżej.
  • Opinia
    Opinia Końcowa OBWE/ODIHR dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
    Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE/ODIHR) powtarza główne zalecenie, aby odstąpić od działań mających na celu przyjęcie projektu ustawy.

    Opinia Końcowa została przygotowana po otrzymaniu uwag od różnych podmiotów pracujących nad reformą sądownictwa w Polsce i ma na celu głównie doprecyzowanie i rozwinięcie pewnych zaleceń lub stwierdzeń przedstawionych we Wstępnej Opinii z dnia 29 marca 2017 r.
  • Stanowisko
    Stanowisko ekspertów prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego
    Zespół Ekspertów krytykuje nowy „upolityczniony” tryb wyboru sędziów do KRS, pozbawiający środowisko sędziowskie prawa do wyłonienia własnej reprezentacji, bezprawne wygaszenie kadencji obecnego składu Rady oraz przejęcie konstytucyjnych kompetencji Rady jako całości przez jej organy wewnętrzne.

    Pełen tekst stanowiska.
  • Apel
    List Rzecznika Praw Obywatelskich do Marszałka Sejmu ws. zmian w ustawie o KRS
    Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej radzie Sądownictwa nie powinien zostać przyjęty. Powodem jest przede zagrożenie efektywności ochrony praw obywatelskich, a w szczególności z punktu widzenia zapewnienia każdej osobie skuteczności realizacji jej konstytucyjnego prawa do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu.

    Pełen tekst listu poniżej.
  • Opinia
    Opinia Naczelnego Sądu Administracyjnego
    W przypadku projektowanych przepisów nowelizujących status KRS zmieniono ustrojową pozycję Rady bez zmiany Konstytucji, co powoduje ryzyko ograniczenia działania KRS w wykonywaniu jej konstytucyjnych obowiązków strażnika niezawisłości sędziów i niezależności sądów.

    Pełen tekst opinii poniżej
  • Opinia
    Opinia Biura Legislacyjnego
    Biorąc pod uwagę wątpliwości przedstawione w opinii co do zgodności projektu z Konstytucją, Marszałek Sejmu może zasięgnąć opinii Komisji Ustawodawczej.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Opinia
    Opinia Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia"
    Novum w aktualnej wersji projektu jest skrócenie z 3 miesięcy do 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy okresu wygaśnięcia mandatów sędziów - członków Rady. Stanowi to pogorszenie wobec projektu z 21.01.2017 r., jednakże nie zmienia oceny, iż każde skrócenie kadencji sędziów zasiadających w Radzie jest sprzeczne z Konstytucją RP.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Opinia
    Opinia Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia"
    Proponowane przepisy prowadzą w naszej ocenie do naruszenia konstytucyjnej zasady równowagi władz. Nie ulega wątpliwości, że jest to krok w kierunku dalszego ograniczania niezależności wymiaru sprawiedliwości, likwidowania jego odrębności od władzy ustawodawczej i wykonawczej.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Opinia
    Opinia Krajowej Rady Sądownictwa
    Rada podtrzymuje uwagi sformułowane w opinii z 30 stycznia 2017 r. Co więcej, aktualna wersja projektu ustawy w jeszcze większym stopniu narusza Konstytucję RP. Narzucone szybkie tempo prac legislacyjnych wpływa negatywnie na jakość opiniowanego projektu ustawy, co przejawia się również w powierzchowności jego uzasadnienia.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Stanowisko
    List Komisarza Praw Człowieka Rady Europy do Marszałka Sejmu
    Projekt powinien być odrzucony, ponieważ zagraża niezależności sądownictwa i jest niezgodny z polską Konstytucją.

    Pełen tekst poniżej (tylko w jęz. angielskim).
  • Stanowisko
    List Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE) do marszałka Sejmu
    Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE), która reprezentuje samorządy prawnicze z 45 państw, a za ich pośrednictwem ponad milion europejskich prawników, jest zaniepokojona nowelizacją ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

    Pisze w tej sprawie do marszałka Sejmu. „Zmiany sposobu funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa nie gwarantują utrzymania odrębności władzy sądowniczej” – pisze CCBE i wzywa do zapewnienia niezależności sądów i poszanowania niezawisłości sędziowskiej.

    Tekst listu poniżej.
  • Opinia
    Opinia Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie
    Proponowane zmiany budzą poważne obawy związane z podstawowymi zasadami demokracji, w szczególności podziałem władz i niezależnością władzy sądowniczej.

    Ponadto, automatyczne wygaszenie kadencji piętnastu sędziów będących obecnie członkami Krajowej Rady Sądownictwa 30 dni od dnia wejścia w życie Projektu Ustawy stanowiłoby bezpośrednią ingerencję w gwarancje niezależności przysługujące temu należycie ukonstytuowanemu organowi konstytucyjnemu.

    W związku z powyższym, OBWE/ODIHR zaleca, aby odstąpić od działań mających na celu przyjęcie Projektu Ustawy.
  • Opinia
    Opinia Sądu Najwyższego
    Projektowane rozwiązania modyfikują sposób powoływania sędziów pozbawiając Krajową Radę Sądownictwa zdolności wypełniania konstytucyjnego zadania stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów w tym zakresie, w jakim ustrojodawca chce chronić sądy i sędziów od niezgodnego z Kosntytucją oddziaływania pozostałych władz oraz polityków.

    Mając na względzie powyższe rozważania, przedłożony projekt należy ocenić jednoznacznie negatywnie.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Opinia
    Opinia Rady Wykonawczej Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa (ENCJ) na temat projektów ustaw przedstawionych przez rząd polski
    Wybór sędziów przez polityków spowoduje upolitycznienie organu, który zgodnie z Konstytucją strzeże niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a to stanowi zagrożenie prawa obywatela do sądu.

    Krajowa Rada Sądownictwa w formule proponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie będzie gwarantować wyboru na stanowiska sędziowskie osób o najwyższych kwalifikacjach.

    Niezgodna z Konstytucją jest propozycja wygaszenia mandatów obecnych członków Krajowej Rady Sądownictwa, będących sędziami (art. 187 ust. 3).

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Stanowisko
    Uchwała nr 2 Zebrania Przedstawicieli Zebrań Sędziów Sądów Apelacyjnych
    Proponowane zmiany stanowią poważne zagrożenie dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów, będących fundamentem demokratycznego państwa prawa. Stracą na nich przede wszystkim obywatele i ich konstytucyjne prawo do sądu.

    Proponowane zmiany nie doprowadzą też do usprawnienia i przyspieszenia postępowań sądowych.

    Pełen tekst uchwały poniżej.
  • Stanowisko
    Uchwała nr 2 Zebrania Przedstawicieli Zgromadzeń Ogólnych Sędziów Okręgów.
    Sędziowie sądów powszechnych widzą potrzebę zmian w sądownictwie, które będą służyć dobru obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.

    Proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmiany w ustawach o Krajowej Radzie Sądownictwa i o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie doprowadzą do usprawnienia i przyspieszenia postępowań sądowych. Projekt zmian wprost zmierza do upolitycznienia sądownictwa.

    Pełen tekst uchwały poniżej.
  • Opinia
    Opinia Rzecznika Praw Obywatelskich
    Krajowa Rada Sądownictwa – jak żaden inny konstytucyjny organ państwa – jest powołana do ochrony niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Zachowanie zaś niezależności sądów i niezawisłości sędziów ma fundamentalne znaczenie dla realizacji prawa każdego do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu.

    Pełen tekst opinii poniżej.
  • Opinia
    Opinia Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
    Rada podkreśla, że zakreślenie jej 4 dni roboczych na zaopiniowanie tego projektu ustawy o charakterze ustrojowym narusza obowiązujące standardy w zakresie współdziałania władz oraz zasady przyzwoitej legislacji.

    W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa, opiniowany projekt ustawy w rażący sposób narusza normy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

    Pełen tekst opinii poniżej.